Kladanj je mali gradić u centralnom sjeveroistočnom dijelu BiH koji pokriva površinu od oko 4 km² i čini sastavni dio Tuzlanskog kantona. Nastao je u 12. vijeku kao naseobina šumskih radnika koji su svoj hljeb zarađivali radom u okolnima šumama. Smješten je u dolini rijeke Drinjače na obje njene obale. 

Geomorfološki  ovaj prostor čine riječne doline, aluvijalne ravni i terase rijeke Drinjače, te morfostrukture Konjuha na zapadu, Smoline na jugozapadu, Javora i Javornika na istoku i sjeveroistoku. Naselje Kladanj je smješteno na magistralnom putu Županja-Tuzla-Sarajevo na nadmorskoj visini 560 m. Sudeći po fizičko-geografskim odlikama grad i šira okolina bi trebali imati kontinentalnu klimu.

Kladanj obiluje prirodnim ljepotama, kulturno-historijskim spomenicima, raznim građevinama iz davne prošlosti. Prije svega to su vjerski objekti i razni objekti iz turskog perioda kada je i sam grad dobio izgled bosanske čaršije sa ozidanim kamenim koritom rijeke Drinjače.

U Kladanj treba doći i upoznati ga ! Guste bjelogorične i crnogorične šume sa biserno čistim vodotocima privlačne su za izletnike, planinare, ljubitelje zimskih sportova, lovce i ribolovce. Pored prirodnih ljepota , kulturno - historijskih spomenika, poznatih izletišta Muška voda i Bebrava, te Djevojačke pećine, Bebravske i izvora „Muška voda"  u ovoj općini su najbitniji njegovi ljudi, ljudi dobre bosanske duše koji nude dobrotu, osmijeh i svoja tradicionalna jela. Zbog svega što nudi općina Kladanj, iz nje možete otići u potpunosti obogaćeni, sretni i zadovoljni  sa jednom velikom željom da se ponovo vratite.

Hadži Bali-begova džamija (  Kuršumlija )

Kulturno-historijsko bogatstvo Kladnja najviše je vezano za Osmanski i   Austro -ugarski period kada je sagrađena i potkupolna kamena džamija Kuršumlija, koja je Odlukom Komisije za očuvanje nacionalnih spomenika kao graditeljska cjelina proglašena nacionalnim spomenikom BiH.

Za godinu gradnje uzima se 1545. godina. Prvobitno je bila pokrivena   olovom da bi u doba Austro- Ugarske dobila krov od šindre. Sanacijom obavljenom  1959. godine urađen je krov od lima, a  1989. i 2005. godine sanirana su oštećenja nastala  ratnim razaranjem.

Đurđu-hanumina česma

U blizini džamije nalazi se stara hadži Đurđu-hanumina česma koja ima musluk pokriven kamenim šatorskim krovom što predstavlja jedinstvenu pojavu u našoj sredini.

Česma je 1958. godine premještena na sadašnju lokaciju, a prvobitno je  bila sagrađena u ulica Avdage Hasića gdje je bila i stara „Čaršijska" džamija kao i Medresa koja je 1943. godine u avionskom bombardovanju srušena. Zajedno sa hadži Bali- begovom džamijom čini nacionalni spomenik BIH.

Džamija u Tuholju iz 16. st

Pored pomenute, u Kladnju je bilo još: osam džamija,  dva mekteba, tri turbeta, medresa, musala i deset hanova. Stara tuholjska džamija    "Drvenija", koja je sagradjena od drveta u 16. st. ima značajnu historijsku vrijednost.

Objekat je više puta renoviran i to samo u dijelu krova, jer je prvobitni oblik bio od drveta, šindre. Prilikom zadnje rekonstrukcije koja je urađena 1960. godine drveni krov od šindre zamijenjen je limenim. Neposredno pored stare   1989. godine izgrađena je nova džamija "Šehidija".

Kladanjska turbeta

Pored džamija veliko graditeljsko bogatstvo Kladnja predstavljaju i tri turbeta koja su veoma zanimljiva kada je u pitanju vjerski turizam: Tehlil dedino turbe koje se nalazi u ulici "Branilaca Bosne", baba Hasino turbe koje je izgrađeno u mahali "Drum" i Avdibegovo turbe koje se nalazi u naselju Plahovići.

Pravoslavna crkva " Svetog Velikomučenika Dimitrije"

Pravoslavna crkva u Kladnju izgrađena je 1902.godine. Izgorjela je 1943.godine prilikom avionskog bombardovanja Kladnja, a obnovljena 1986.godine kada je zvanično i otvorena, pod ingerencijom zvorničko-tuzlanske eparhije. Pravoslavna crkva uz koju je sagrađena i ckvena kuća nalazi se u ulici Vitalj.

Katolička crkva "Svetog Ivana Krstitelja"

Iz popisa stanovništva kotara Kladnja, vidljivo je da je na prostorima grada živjelo 49 katolika. Među najstarijim je porodica Čaja, čiji su članovi izgradili porodičnu crkvu uz pomoć komšija i imućnijih kladnjaka.

Do 1980. godine, crkva se totalno obrušila i nije bila u funkciji. Obnovljena je 1998.godine, a njenom otvaranju prisustvovao je kardinal Vinko Puljić. Crkva se nalazi u ulici Kladanjskih brigada u blizini OŠ Kladanj.

Stećci, nijemi svjedoci prošlosti

Ono što Kladanj čini interesantnim i izdvaja iz kruga mjesta slične ili iste kulturne baštine su stećci, natpisi na njima, orginalnost nekih motiva, te dvojni šljemenaci. Na 53 lokaliteta otkriveno je 436 stećaka, među kojima su ukrašena 52 primjerka.

Tolerisani od osvajača i sa strahopoštovanjem gledani i čuvani od naroda iz koga su potekli, stećci ostaju kao nijemi svjedoci prošlosti kladanjskog kraja.Tokom 2005.godine, odlukom Komisije za očuvanje nacionalih spomenika BiH, historijsko područje-nekropola sa stećcima u Olovcima kod Kladnja, proglašeno je nacionalnim spomenikom.

Arhitektonske i urbanističke kompozicije poznate iz turskog i austro-ugarskog perioda

Širi centar Kladnja ograničen je mahalama koje imaju svoje prirodne nastavke u vidu manjih sokaka koji se penju po okolnim padinama i duž korita rijeke Drinjače.Stambena izgradnja na tim padinama predstavlja primjenu arhitektonske i urbanističke kompozicije, poznate iz turskog perioda, čiji su graditelji bili domaći majstori.

Zbog gradnje u lakšim materijalima, mnoge kuće su stradale u velikim požarima  i u ratovima (pamti se veliki napad Omer paše Latasa, kada je veliki dio centra izgorio.

Uži centar ili gradsko jezgro Kladnja čine objekti austro-ugarske provenijencije. Školovane arhitekte vrše pojedinačne intervencije u cilju transformacije, donoseći jedan evropeizirani stil gradnje sa nekim oblicima islamske arhitekture.

Zbog toga, uklapanje novog u staro nije bitno narušavalo urbanističko-arhitektonski ambijent. Odlika gradnje ovih objekata očituje se u poštovanju tradicije i zatečenog stanja. U doba austro-ugarske 1903. godine izgrađen je zanatski centar koji je ranije bio poznat kao trg «Četvrtkovište» , jer se tu održavao nedjeljni sajam.

Tržni centar se pruža prateći ulicu Avdage Hasića. Sadašnja zgrada Općine koja je  prvobitno bila predviđena za konak, izgrađena je 1896 godine, a projektovao ju je F. Bartek. Karkteristike gradnje ogledaju se kroz to da je fasada bila urađena u maurskom stilu, gdje je izražena horizontalna podjela fasade sa dva niza prozora. Prozori na prizemlju su sa šest okana i dva krila, a na spratu su na njih dodati kružni prozorski otvori.Objekat je renoviran 1931., 1979. i 2006. godine.

U ovom periodu izgrađena  je i zgrada Pošte, zgrada stare Bosanke, kao i zgrada u kojoj je smješteno JP „Karaula".

Lovni turizam

Na teritoriji opštine Kladanj postoje odlični uslovi za razvoj lovnog turizma. Udruženje građana lovačko društvo „Sokolina" Kladanj gazduje lovištem na ovom području i u saradnji sa šumskim gazdinstvom „Konjuh" formira aranžmane koji uključuju sve potrebne usluge za boravak turista u lovnom turizmu.

Struktura površine lovišta:

- Ukupna površina lovista:         18.105 ha

- Visoke šume:                        13.730 ha

- Livade i pašnjaci:                     2.105 ha

- Oranica:                                 1.320 ha

- Niske šume, šikare, goleti i krš :  950 ha

- Lovna površina    -                 18.000 ha

- Nelovna povrsina -                      105 ha

Lovište se nalazi u slivovima rijeka: Drinjača, Ujča, Starička rijeka i Gostelja. Međutim, određujući bliže granice može se kazati da se lovište prostire na obroncima planine Konjuh i Javorje.

Lovački domovi :

• Lovačka kuća Tarevo
• Lovačka kuća Olovci
• Lovačka kuća Starič
• Lovačka kuća Turalići

Hidrografske prilike:

U lovištu se izdvajaju tri generacije reljefa: grebeni i masivi, padine i doline. Reljef je veoma razvijen, a visine su različite sa puno vrhova koji prelaze iznad 1.000 metara nadmorske visine. Hidrografske prilike su vrlo povoljne za uzgoj divljači.

Tip lovišta:

Lovište je brdsko planinsko, a nadmorska visina lovišta je od 400 do 1323 metra.

Planinarstvo

Kladanj okružuju izrazito lijepi planinski predjeli koji svojom atraktivnošću izazivaju radoznalost planinara iz cijele Bosne i Hercegovine, kao i susjednih zemalja. Ljekovito bilje, gljive i ostali šumski plodovi rasprostranjeni su po svim prijedjelima općine.

Posebno su atraktivne planinske ture: Javorje, Konjuh, Ždrijepčev skok, Konjušić, Krabanjski krš, Papala, Jaračko brdo, Bratilo, Veliki zelenboj. Na lokalitetu Javorja izgrađen je planinarski dom. U očuvanju tradicije u planinarstvu ističe se planinarsko društvo „Muška Voda- Konjuh " Kladanj, koje u dogovoru sa turistima organiziraju obilaske prelijepih predjela ove     općine.

Konjuh                     1328   mnv

Zečiji vrat                1274    mnv

Javorje                    1190   mnv

Konjušić                   1116   mnv

Ždrijepčev skok        1142   mnv

Jaračko                  964      mnv

Krabanjski krš         787      mnv

Veliki zelenboj        1053    mnv

Polovno brdo         1121      mnv

 Papala                1029      mnv

 Jastrebić              1098      mnv

 Butovski vrh         1082      mnv   

 

Izletišta i sportsko - rekreacione zone

Na području općine Kladanj poznate su turističke destinacije koje domaćim i stranim turistima pružaju priliku da osjete dah prirode za vrijeme boravka u prelijepom prirodnom okruženju izletišta Bebrava i Muška voda.Zbog veoma povoljne planinske klime i četinarskih šuma Kladanj je proglašen za vazdušnu banju, pa je u periodu austro-ugarske vladavine izgrađena bolnica za grudne bolesti. Na ovom lokalitetu se nalazi hotelski kompleks Muška voda i izvor Muške vode

U sklopu hotela nalazi se brana, sportski poligon i stadion, što ga čini povoljnim za pripreme  sportskih ekipa

Muška voda

Izvoru mineralne vode u blizini Kladnja, koji je u XVII stoljeću znameniti turski putopisac Evlija Ćelebija nazvao „Izvorom mladosti" ili „Muškom vodom", pripisuju se ljekovita svojstva prvenstveno u smislu jačanja  fizičke sposobnosti, naročito muškaraca.

Još od 1968. godine sprovode se brojne naučne analize, kod nas i inozemstvu, koje potvrđuju višestruku ljekovitost kladanjske mineralne vode: pozitivno djeluje na smanjenje krvnog pritiska i šećera u krvi, na brže izlučivanje vode i regeneraciju crijevnog i želučnog   trakta, poboljšava cirkulaciju krvi, jača vitalnost organizmu i uravnotežuje     neurovegetativni sistem.

Jezero "Gorsko oko"

U neposrednoj blizini hotelskog kompleksa Muška voda nalazi se i šumsko jezero „Gorsko oko" u narodu poznatije kao Paučko jezero. Jezero se nalazi na 650 metara nadmorske visine. Različitost flore i faune čine ga zanimljivim i interesantnim za posjetioce. Jezero je veoma bogato      ribom ( šaran, amur, klijen i  pastrmka).

Bebravska pećina

U sklopu izletišta Bebrava nalazi se pećina koja  spada u red ponirućih pećina. Ulaz u pećinu nalazi se na 882 metra nadmorske visine. Ukupna dužina do sada ispitanih pećinskih hodnika uključujući i završnu galeriju iznosi cca 500 metara. Dubina pećine iznosi cca 50 metara    izračunato od razine tla na samom ulazu u   pećinu

Pored glavnog pećinskog hodnika postoji još nekoliko uvjetno rečeno, slijepih hodnika te postoji osnovana pretpostavka da bi u slučaju vještačkih izvršenog proboja moglo doći do otkrivanja novih podzemnih prostorija. Pećina na cijelom svom prostoru posjeduje pećinske ukrase - stalagmite  i stalaktite neprocjenjive ljepote i vrijednosti koji su različitog oblika od loptastih, valjkastih, prizmatičnih, nepravilnih te od onih veoma malih dimenzija koji su se tek počeli formirati, pa do krupnih koji posjetioce mogu asocirati na različite predmete i pojave. Posebno bogatstvo pećine čini izvorska voda odnosno pećinski potok koji protiče cijelom dužinom pećine i čini posebnu atrakciju.

Špilja u Goletićima „ Kućara" kao i špilja u Tarevu koja je kao i Bebravska bogata stalagmitima  i stalaktitima veoma su zanimljive za posjete turista.

Djevojačka pećina

Iza sebe ima dugu tradiciju, jedno je od najpopularnijih dovišta u ciklusu jurjevskih dova utorkom, a koje hodočaste bošnjaci od Kladnja do Drine i Posavine, pa i Srednje Bosne. Pećina je locirana u selu Brateljevići. Ulaz je smješten iznad desne obale rječice Bukovice, pritoke Drinjače, oko 30 metara visoko iznad doline. Pećina je oplemenjena imenom djevojačka. Mjesto u kojemu se ona nalazi je vjerovatno imenovano po braći, dakle muškarcima.

Legenda kaže da je po vodu u pećinu otišla djevojka sa vretenom i ibrikom  u ruci, braća su čekala da se ona vrati ... ili ne vrati. Djevojka je zauvijek ostala u svojoj pećini, Zašto ? Pitanje koje,  čini se, ne traga za odgovorom. Odgovor je možda, u dovi za njezinu dušu.

Gravure na stijeni u Djevojačkoj pećini izazivaju opravdano zanimanje arheologa i kulturnih historičara.Izvjesni elementi na ovim crtežima ukazuju na njihovu srednjovjekovnu provenijenciju. Između likovnih predodžbi moguće je jasnije izdvojiti tri tipa: konjanike, stojeće figure i životinje podobne jelenima.

Posebno su zanimljivi lik žene i lik čovjeka koji se uslovno može nazvati „čovjek sa krilima". Pored crteža na nekim mjestima  nalazi se veći broj zapisa na arapskom jeziku iz Osmanskog perioda

VKM „Dani Djevojačke pećine"

Manifestacija koja nudi priliku za okupljanje sa sadržajima koji mogu biti  poezija, muzika, slika i film, istorija i svi drugi mediji ljudskog duha. Cilj manifestacije je dakle, afirmisanje cjelokupne vjerske i kulturne baštine stvorene na ovom području sa simboličnom i plemenitom težnjom da se prezentuje tradicija i kultura ovog područja. Djevojačka pećina je s razlogom polazište u nastavljanju te tradicije, jer njen kodirani govor sadrži sve što su istraživanja potvrdila.

Dani Djevojačke pećine održavaju se tradicionalno zadnje sedmice u avgustu, budući da je centralna vjerska manifestacija-dova zadnje nedjelje u avgustu.

"Dani Titove pećine"

U kladanjskom naselju Plahovići,  gdje se nalazi pećina u koju je ranjen u ruku Tito sa Sutjeske došao 28. juna 1943. ,svake godine se tradicionalno obilježavaju „Dani Titove pećine". Cilj manifestacije je podsjećanje na svijetle stranice naše prošlosti i na lik i djelo čovjeka koji je obilježio jednu epohu. Pećina u kojoj je Tito boravio simbol je antifašističke borbe. 

Ski lift Karaula

Šumsko bogatstvo kladanjskog kraja, ugodna klima i snijeg koji se dugo zadržava pružaju povoljne uslove za razvoj planinarstva i zimskih sportova. Ski lift posjeduje i kvalitetnu stazu za sankanje. Savremeni kladanjski ski lift je osamsto metara udaljena od centra grada, ima prelijepu stazu za skijanje povoljnu za slalom i veleslalom, čija je dužina 1.700 metara, dok je dužina usponske staze 1.110 metara.Visina okretne stanice je 893 metra, odakle se pruža prelijep pogled na grad Kladanj.Kapacitet ovog savremenog ski lifta je 1.200 skijaša na sat.

Lokalitet ski lifta Karaula veoma je povoljan i za planinarenje kao i za prikupljanje ljekovitog bilja i gljiva. Visoka i gusta četinarska šuma kroz koje prolaze staza za šetnju , a koju krase čisti izvori vode  pružaju turistima pravi ugođaj za boravak na ovom lokalitetu.

Gradsko kupalište „Brana"

Biser Kladnja,  gradsko kupalište „Brana" na rijeci Drinjači nalazi se 600 metara od centra grada. Svake godine u ljetnoj sezoni veliki broj ljudi provodi ugodne trenutke na ovoj lokaciji, gdje se organizuju i razne manifestacije, sportske i kulturne.

 

© 2008 Općina Kladanj